Związek między ortodoncją a logopedią - wady zgryzu a wymowa dziecka

Czy wiesz że krzywe zęby mogą powodować seplenienie? Albo że aparat ortodontyczny może poprawić wymowę dziecka? W gabinecie Świderek w Otwocku łączymy ortodoncję z logopedią bo wiemy że te dwie dziedziny są ze sobą nierozerwalnie związane. Ten artykuł wyjaśnia jak wada zgryzu wpływa na mowę dziecka i kiedy warto skonsultować się jednocześnie z ortodontą i logopedą.

Jak zgryz wpływa na wymowę dziecka?

Prawidłowa wymowa wymaga precyzyjnej współpracy języka, warg, podniebienia i zębów. Gdy zęby są ustawione nieprawidłowo - język nie może przyjąć właściwej pozycji podczas mówienia. Efektem są wady wymowy które często są pierwszym sygnałem że dziecko ma problem ze zgryzem.

Zęby pełnią kluczową rolę przy wymawianiu wielu głosek - szczególnie głosek przedniojęzykowych jak "s", "z", "c", "dz", "sz", "ż", "cz", "dż", "l", "n", "t", "d". Gdy zęby przednie nie stykają się prawidłowo - język "szuka" punktu oparcia tam gdzie go nie powinno być.

Jakie wady zgryzu powodują problemy z wymową?

Zgryz otwarty

To jedna z najczęstszych przyczyn seplenienia u dzieci. Gdy między górnymi a dolnymi siekaczami jest przerwa - język wsuwa się w tę szczelinę podczas mówienia. Dziecko sepleni bo język nie ma gdzie się oprzeć. Zgryz otwarty często spowodowany jest długotrwałym ssaniem kciuka lub smoczka - i właśnie dlatego te nawyki tak bardzo szkodzą wymowie.

Zgryz krzyżowy

Powoduje asymetryczne ustawienie języka i żuchwy podczas mówienia. Może prowadzić do lateralizacji wymowy - dziecko wypowiada głoski "bokiem" co jest trudne do skorygowania bez wcześniejszego wyrównania zgryzu.

Progenia - wysunięta żuchwa

Gdy dolne zęby zachodzą przed górne - język nie może prawidłowo dotknąć do górnych siekaczy. Zaburzona jest wymowa głosek które wymagają kontaktu języka z górnymi zębami lub dziąsłem za górnymi zębami.

Stłoczenie zębów przednich

Krzywe i nachodzące na siebie zęby przednie zaburzają prawidłowy przepływ powietrza i ustawienie języka podczas mówienia. Dziecko adaptuje wymowę do nieprawidłowego ustawienia zębów co utrwala wadę wymowy.

Zbyt duże szpary między zębami

Diastema - szczególnie między górnymi jedynkami - powoduje że powietrze "ucieka" przez szparę podczas wymowy głosek syczących. Efektem jest charakterystyczny świszczący dźwięk.

Czy logopedia wystarczy bez ortodoncji?

To bardzo ważne pytanie które często zadają rodzice gdy logopeda kieruje dziecko do ortodonty. Odpowiedź brzmi - często nie.

Wyobraź sobie że próbujesz nauczyć dziecko prawidłowej wymowy głoski "s" gdy między jego górnymi a dolnymi zębami jest 5mm przerwy. Dziecko może ćwiczyć miesiącami - ale język będzie wciąż wracał do przerwy bo to jedyna możliwa pozycja przy tym zgryzie. Logopedia bez korekty zgryzu to walka z wiatrem.

Dlatego ortodonci i logopedzi coraz częściej współpracują ze sobą. W gabinecie Świderek ortodonta i logopeda ściśle współpracują - bo wiemy że trwałe efekty możliwe są tylko gdy leczymy przyczynę a nie tylko objawy.

Terapia miofunkcjonalna - most między ortodoncją a logopedią

Terapia miofunkcjonalna to specjalistyczna forma terapii logopedycznej która zajmuje się nieprawidłowymi funkcjami mięśni jamy ustnej i twarzy. Obejmuje:

• Nieprawidłowe połykanie - gdy dziecko podczas połykania wypycha język między zęby zamiast przykładać go do podniebienia. To jeden z głównych powodów nawrotu wady zgryzu po leczeniu ortodontycznym
• Oddychanie przez usta - zaburza prawidłowy rozwój szczęki i żuchwy. Dzieci które oddychają przez usta mają charakterystyczny "twarz adenoidalną" - wydłużoną twarz, opuszczoną żuchwę, wąskie podniebienie
• Nieprawidłową pozycję języka w spoczynku - język powinien spoczywać na podniebieniu. Gdy leży na dnie jamy ustnej - nie stymuluje prawidłowego wzrostu szczęki
• Ssanie kciuka i inne nawyki - które aktywnie kształtują wadę zgryzu

Terapia miofunkcjonalna prowadzona przez naszą logopedę Aleksandrę Niedzielską jest ważnym elementem kompleksowego leczenia ortodontycznego w gabinecie Świderek.

Kiedy dziecko powinno trafić jednocześnie do ortodonty i logopedy?

Zalecamy konsultację u obu specjalistów gdy dziecko:

• Sepleni po 5-6 roku życia mimo ćwiczeń logopedycznych
• Oddycha przez usta - szczególnie podczas snu
• Wypycha język między zęby podczas mówienia lub połykania
• Ma widoczną wadę zgryzu - zgryz otwarty, krzyżowy lub stłoczenie zębów
• Ma problemy z wymową głosek syczących i szumiących
• Chrapie lub ma bezdech senny
• Logopeda stwierdził że postęp terapii jest zbyt wolny mimo regularnych ćwiczeń

Co było pierwsze - wada zgryzu czy wada wymowy?

To pytanie przypomina dylemat kury i jajka. W praktyce obie mogą być przyczyną i skutkiem jednocześnie:

• Wada zgryzu powoduje wadę wymowy - bo język nie może przyjąć prawidłowej pozycji
• Wada wymowy pogłębia wadę zgryzu - bo nieprawidłowe ruchy języka wywierają stały nacisk na zęby i kości szczęki
• Oba problemy mogą mieć wspólną przyczynę - np. oddychanie przez usta które zaburza i zgryz i mowę

Dlatego tak ważne jest holistyczne podejście - leczenie dziecka jako całości a nie osobno zębów i mowy.

Ortodoncja może poprawić wymowę - ale nie zawsze automatycznie

Wielu rodziców zakłada że po założeniu aparatu ortodontycznego wymowa dziecka automatycznie się poprawi. Czasem tak jest - ale nie zawsze. Gdy wada wymowy utrzymywała się długo dziecko zdążyło utrwalić nieprawidłowe wzorce ruchowe języka. Nawet po skorygowaniu zgryzu język wciąż "pamięta" stare nawyki.

Dlatego zalecamy żeby terapia logopedyczna była prowadzona równolegle z leczeniem ortodontycznym - a nie dopiero po jego zakończeniu. Efekty są wtedy znacznie lepsze i trwalsze.

Logopedia i ortodoncja w gabinecie Świderek

W gabinecie Świderek w Otwocku oferujemy kompleksową opiekę ortodontyczno-logopedyczną dla dzieci i młodzieży. Nasz ortodonta i logopeda ściśle współpracują wymieniając informacje o postępach leczenia i dostosowując plan terapii do indywidualnych potrzeb dziecka.

Logopeda Aleksandra Niedzielska specjalizuje się w terapii miofunkcjonalnej - czyli leczeniu nieprawidłowych funkcji mięśni jamy ustnej które są przyczyną wielu wad zgryzu i wad wymowy. Stosuje elektrostymulację, kinesio-taping i stymulatory MFS.

Przyjmujemy pacjentów z Otwocka, Józefowa, Karczewa, Wiązownej i okolic Warszawy.

Przeczytaj też: Ortodoncja dziecięca Otwock | Wady zgryzu u dzieci | Kiedy zacząć ortodoncję? | Logopedia w gabinecie Świderek