Próchnica u dzieci - jak jej zapobiegać?

Próchnica to najczęstsza choroba przewlekła u dzieci - bardziej powszechna niż astma czy cukrzyca. Według badań dotyka ponad 50% polskich trzylatków i ponad 80% dzieci w wieku szkolnym. Brzmi przerażająco - ale dobra wiadomość jest taka że próchnica jest w dużej mierze chorobą której można zapobiegać. W gabinecie Świderek w Otwocku codziennie pracujemy z rodzicami nad tym żeby ich dzieci miały zdrowe zęby przez całe życie.

Czym jest próchnica i skąd się bierze?

Próchnica to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie - głównie Streptococcus mutans. Bakterie te żywią się cukrami z jedzenia i produkują kwasy które rozpuszczają szkliwo zęba tworząc ubytek. Im więcej cukru w diecie i im gorsza higiena - tym więcej bakterii i kwasów - tym większe ryzyko próchnicy.

Ważna informacja dla rodziców - próchnica jest chorobą zakaźną. Bakterie próchnicotwórcze mogą być przekazane dziecku przez rodziców przez wspólne sztućce, całowanie w usta lub oblizywanie smoczka. Dlatego higiena jamy ustnej rodziców ma bezpośredni wpływ na zdrowie zębów dziecka.

Jak myć zęby dziecku - podstawa profilaktyki

Prawidłowe mycie zębów to najważniejsza rzecz którą możesz zrobić dla zdrowia zębów dziecka. Kilka zasad które naprawdę działają:

• Zacznij myć zęby od razu gdy się pojawią - pierwszy ząbek = pierwsza szczoteczka. Nie czekaj aż dziecko będzie starsze
• Myj dwa razy dziennie - rano po śniadaniu i wieczorem przed snem. Wieczorne mycie jest ważniejsze bo ślina przestaje chronić zęby podczas snu
• Używaj pasty z fluorem - dla dzieci do 3 lat pasta wielkości ziarnka ryżu, powyżej 3 lat wielkości ziarnka grochu
• Myj zęby dziecku sam do 8-10 roku życia - małe dzieci nie mają wystarczającej sprawności manualnej żeby myć zęby skutecznie. Możesz pozwolić żeby dziecko próbowało samo - ale zawsze dokończ mycie
• Myj przez 2 minuty - ustaw minutnik żeby wiedzieć ile czasu mija
• Nie płucz ust wodą po myciu - fluor z pasty powinien zostać na zębach jak najdłużej. Wypluj pastę ale nie płucz

Dieta a próchnica - co najbardziej szkodzi zębom dziecka?

Dieta ma ogromny wpływ na zdrowie zębów. Nie chodzi tylko o to co dziecko je - ale jak często i kiedy. Każde spożycie cukru to atak kwasów na szkliwo który trwa około 20-30 minut. Jeśli dziecko podjada przez cały dzień - zęby są pod nieustannym atakiem kwasów.

Największe zagrożenia dla zębów dziecka:

• Słodkie napoje - sok owocowy, nektar, kompot, słodzone mleko modyfikowane, cola. Zawierają ogromne ilości cukru i kwasów które niszczą szkliwo. Woda i niesłodzone mleko - tak, reszta - bardzo okazjonalnie
• Podjadanie między posiłkami - każda przekąska to kolejny atak kwasów. Trzy posiłki dziennie są zdrowsze dla zębów niż ciągłe gryzienie
• Słodycze lepkie i ciągliwe - żelki, toffee, cukierki - przyklejają się do zębów i długo pozostają w kontakcie ze szkliwem
• Zasypianie z butelką - mleko lub sok w butelce podczas zasypiania to jeden z głównych powodów próchnicy wczesnego dzieciństwa

Co chroni zęby dziecka:

• Woda - najlepsza rzecz jaką dziecko może pić między posiłkami
• Ser żółty - neutralizuje kwasy w jamie ustnej
• Twarde warzywa i owoce - marchewka, jabłko - mechanicznie oczyszczają zęby
• Ksylitol - naturalny słodzik który hamuje wzrost bakterii próchnicotwórczych. Guma do żucia z ksylitolem po posiłku to dobry nawyk dla starszych dzieci

Lakowanie zębów - mechaniczna ochrona przed próchnicą

Lakowanie to zabieg który uszczelnia bruzdy i zagłębienia na powierzchniach żujących zębów trzonowych. To właśnie tam próchnica najczęściej się rozwija u dzieci - bo szczoteczka nie jest w stanie wyczyścić głębokich bruzd.

Lakowanie jest bezbolesne, trwa kilka minut i chroni ząb przez kilka lat. Najważniejszy moment to gdy wyrzynają się pierwsze stałe zęby trzonowe - około 6 roku życia. Drugie stałe zęby trzonowe pojawiają się około 12 roku życia - je też warto lakować zaraz po wyrżnięciu.

Fluoryzacja - chemiczne wzmocnienie szkliwa

Fluor wbudowuje się w strukturę szkliwa tworząc twardszą i bardziej odporną na kwasy warstwę ochronną. Stosujemy go na dwa sposoby:

• Pasta z fluorem - codziennie podczas mycia zębów. To podstawa
• Profesjonalna fluoryzacja w gabinecie - aplikacja preparatu z wysokim stężeniem fluoru co 3-6 miesięcy. Bezbolesna, trwa kilka minut, bardzo skuteczna

Regularne wizyty u dentysty - wczesne wykrycie próchnicy

Próchnica na wczesnym etapie jest mała, bezbolesna i tania w leczeniu. Ta sama próchnica zaniedbana przez kilka miesięcy może urosnąć do rozmiarów wymagających leczenia kanałowego. Dlatego zalecamy wizyty kontrolne co 3-6 miesięcy od momentu pojawienia się pierwszych zębów mlecznych.

Wczesna wizyta adaptacyjna - gdy dziecko ma około roku - to też profilaktyka. Dziecko które znає gabinet nie boi się dentysty i nie odkłada wizyt gdy coś boli.

Próchnica wczesnego dzieciństwa - szczególne zagrożenie

Próchnica wczesnego dzieciństwa to agresywna forma próchnicy która dotyka dzieci między 1 a 5 rokiem życia. Może zniszczyć wszystkie zęby mleczne w ciągu kilku miesięcy. Główne przyczyny to:

• Zasypianie z butelką z mlekiem lub sokiem
• Karmienie piersią na żądanie w nocy po wyrżnięciu pierwszych ząbków
• Ciągłe podjadanie słodkich przekąsek przez cały dzień
• Brak mycia ząbków od momentu ich pojawienia się

Jeśli zauważysz białe kredowe plamy na zębach dziecka - to wczesny sygnał próchnicy. Reaguj natychmiast - na tym etapie leczenie jest proste i bezbolesne.

Podsumowanie - 5 najważniejszych rzeczy które możesz zrobić teraz

• Myj zęby dziecku dwa razy dziennie pastą z fluorem - rano i wieczorem
• Ogranicz słodkie napoje - zastąp je wodą i niesłodzonym mlekiem
• Nie pozwalaj na podjadanie między posiłkami - trzy posiłki dziennie wystarczą
• Wykonaj lakowanie gdy wyrżną się pierwsze stałe zęby trzonowe
• Przychodź na kontrole co 3-6 miesięcy - wczesne wykrycie próchnicy to proste i tanie leczenie

Przeczytaj też: Zęby mleczne - dlaczego trzeba je leczyć? | Lakowanie zębów u dzieci | Kiedy dziecko powinno pierwszy raz pójść do dentysty?